یادداشت دکتر مهدی محمدی، رئیس هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی پیرامون چالشهای انرژی
رئیس هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی در یادداشتی تفصیلی، ضمن انتقاد شدید از سازوکار فعلی عرضه گاز در بورس انرژی و تبدیل آن به بستری برای گرانفروشی، نسبت به تبعیض جغرافیایی در اعمال محدودیتها و به خطر افتادن مزیتهای رقابتی صنعت فولاد هشدار داد. به گفته وی، سازوکار «گواهی صرفهجویی گاز اوج» نهتنها اهداف اولیه خود را محقق نکرده، بلکه فشار هزینهای کمرشکنی را بر پیکره صنعت فولاد وارد آورده است.
دکتر مهدی محمدی، رئیس هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی، با تشریح ابعاد جدید فشار بر شرکتهای فولادی در حوزه تأمین و نرخگذاری گاز، اظهار داشت: «متأسفانه مسیر دسترسی صنایع به گاز در ماههای اوج مصرف (ابتدای آبان تا پایان اسفند) که تحت عنوان “گواهی صرفهجویی گاز اوج” در بورس انرژی تعریف شده است، عملاً این بازار رسمی را به یک “بازار سیاه” بدل کرده است. این روند نهتنها با اهداف اولیه ترسیم شده فاصله دارد، بلکه عدالت در توزیع انرژی میان صنایع در استانهای مختلف را نیز مخدوش کرده است.»
واکاوی آمار معاملات: گرانفروشی ۳ برابری گاز
بررسیهای آماری نشان میدهد از ابتدای سال جاری تا یکم دیماه، حدود ۷۶ میلیون مترمکعب گاز طبیعی در قالب گواهی صرفهجویی با میانگین قیمت ۱۷،۷۳۰ تومان معامله شده است. دکتر محمدی با اشاره به هزینههای جانبی تصریح کرد: «با احتساب مالیات بر ارزش افزوده و هزینه انتقال، بهای تمامشده نهایی برای تولیدکننده به ارقام نجومی ۲۲ تا ۲۳ هزار تومان به ازای هر مترمکعب میرسد. این در حالی است که نرخ مصوب گاز در نیمه نخست سال حدود ۷،۵۰۰ تومان بوده است. این اختلاف فاحش به معنای آن است که شرکت ملی گاز عملاً در حال فروش گاز با قیمتی ۳ برابر نرخهای مصوب است.»
زنگ خطر برای رقابتپذیری: مقایسه با نرخهای جهانی
رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی، مقایسه نرخهای داخلی با استانداردهای جهانی را نشاندهنده عمق فاجعه دانست و افزود: «با در نظر گرفتن نرخ ارز مبادلهای، قیمت گاز در بورس انرژی به حدود ۳۲ سنت رسیده است. این نرخ چندین برابر قیمت گاز تحویلی به صنایع در کشورهای رقیب نظیر قطر، روسیه، امارات، عمان و حتی ایالات متحده آمریکا است. تحمیل چنین هزینهای، قدرت رقابتپذیری فولاد ایران را در بازارهای صادراتی سرکوب کرده و بحران جاری در این صنعت را تشدید میکند.»
فشار هزینه انرژی: تهدید حیات تولید
در بخش دیگری از این یادداشت به سهم نگرانکننده انرژی در بهای تمامشده محصولات اشاره شده است. آمارهای نیمه نخست سال جاری حاکی از آن است که سهم گاز و برق در هزینه تولید فولادسازان بورسی به ۲۰ تا ۳۲ درصد رسیده است. دکتر محمدی تأکید کرد: «صنعت فولاد که در ۴.۵ سال اخیر حدود ۱۵.۴ میلیارد دلار از ارزش تولیدات خود را صرفاً به دلیل محدودیتهای انرژی از دست داده، دیگر تابآوری لازم در برابر این گرانفروشی آشکار را ندارد. تداوم این روند، موجودیت کارخانجات فولادی و به تبع آن اقتصاد ملی را با خسارتهای غیرقابل جبران مواجه خواهد ساخت.»
بیعدالتی جغرافیایی: تبعیض در توزیع گاز
یکی از نکات کلیدی مطرح شده در این یادداشت، انتقاد از نحوه مدیریت توزیع گاز در سطح کشور است. در حالی که فولادسازان در استانهای مرکزی با محدودیتهای شدید روبرو بوده و ناچار به خرید گاز ۳ برابری از بورس هستند، برخی صنایع در استانهای جنوبی با محدودیتهای کمتر و بهرهمندی از نرخهای مصوب (۷،۵۰۰ تومان) فعالیت میکنند. این تبعیض آشکار در فصل سرد، اصل انصاف و عدالت تولیدی را زیر سوال برده است.
رئیس هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی در پایان، ۴ اقدام فوری را از دولت محترم خواستار شد:
-
رفع محدودیتها: اقدام سریع دولت نسبت به رفع محدودیتهای گاز صنایع طبق وعدههای پیشین.
-
معافیت فولادهای آلیاژی: مستثنی شدن واحدهای تولیدکننده فولاد آلیاژی (به دلیل ماهیت استراتژیک و ارزشافزوده بالا) از محدودیتهای انرژی و اجبار به خرید از بورس با نرخهای نجومی.
-
اصلاح مکانیزم قیمتگذاری: در صورت اجتنابناپذیر بودن عرضه در بورس انرژی، اصلاح قیمت پایه و مکانیسم عرضه بهگونهای که نرخها منطقی، عادلانه و حافظ مزیت رقابتی باشند.
-
رعایت عدالت توزیعی: تضمین اصل انصاف و برابری فرصتها در مدیریت توزیع گاز و نرخگذاری آن میان صنایع در تمامی استانهای کشور.